---

Bedrijfsleider van Half Hichtum, Huwelijk, Het gezin, Dirk en Akke, De boerderij.
De kinderen: Aaltje, Sieb, Frans, Regien, Ysbrand.
Relaties met de familie Zeinstra

---

DIRK

 

Dirk was de zevende van de 9 kinderen, de derde zoon, van Frans Kramer en Siebrigje Brandsma. Hij werd geboren op 21 februari 1868 te Kubaard. Van verder onderwijs na de openbare lagere school te Wommels is mij niets bekend. Ik weet ook niet welke mogelijkheden er in die tijd bestonden ter voorbereiding op het werk en de leiding van de boerderij.

BEDRIJFSLEIDER VAN HALF HICHTUM

Dirk trouwde pas op 36-jarige leeftijd. Dit is misschien mede het gevolg geweest van het feit dat hij op 23-jarige leeftijd bedrijfsleider werd op de boerderij te Half Hichtum bij zijn oudste zus Betsie. Betsie was in 1875 getrouwd met Ysbrand Jans Galema (zij waren mijn grootmoeder en grootvader). In 1891 overleed Ysbrand reeds, en Betsie bleef op de boerderij te Half Hichtum achter met acht kinderen. Jan, de oudste was toen net 15 jaar. Dirk, die maar 8 jaar ouder was dan Jan, werd niet alleen bedrijfsleider maar ook toeziend voogd van de kinderen.

Over de komende jaren is het volgende bekend. In 1894 trouwde Dirks jongere zus Klaske; zijn oudere broers en zussen waren toen al getrouwd. In 1896 overleed de vrouw van zijn oudste broer Hendrik, Trude Hettinga. Hendrik bleef achter met vijf kinderen onder de 10 jaar. Het jaar 1898 bracht opnieuw grote problemen voor Dirks zus Betsie. Deze heb ik uitvoerig in het hoofdstuk over Betsie beschreven. De kinderen waren intussen groot genoeg geworden om de boerderij te doen en in het huishouden te helpen, maar er ontstonden toch problemen. Zowel de familie Galema als de familie Kramer moeten dit hebben zien aankomen. Naast de zorg voor het gezin van Hendrik werd met vereende krachten een oplossing gezocht en gevonden voor Betsie en haar kinderen. De rollen werden als het ware omgekeerd. Betsie verhuisde met drie van haar kinderen naar Kubaard, waar Dirk samen met zijn jongere broer Mebius het beheer van de ouderlijke boerderij had overgenomen. Betsie ging nu daar de huishouding van Dirk doen, nadat hij jaren lang haar bedrijf had geleid. Een en ander was alleen mogelijk geworden doordat hun ouders, Frans en Siebrigje, naar It Heechhout verhuisden, dat Betsies schoonmoeder, weduwe Klaske Galema-Huitema in 1896 aan Frans had verkocht. De verkoop was geschied via een tussenpersoon, een aannemer te Workum, maar de beide families hebben te voren naar ik aanneem overleg gehad, en misschien werd de transactie wel speciaal met dit doel gesloten
Terwijl drie kinderen met hun moeder meegingen naar Dirk in Kubaard, gingen drie andere kinderen mee met hun grootouders Kramer naar It Heechhout. De oudste zoon Jan was intussen zelfstandig en als volontair op de melkfabriek in Steenwijkerwold aangesteld. Zijn tante Johanna was daar met Joannes Tiel-Groenestege getrouwd. De jongste van de meisjes, Johanna werd opgevangen door oom Klaas Galema te Woudsend.
Als toeziend voogd was Dirk bij al deze regelingen natuurlijk sterk betrokken
Het zou er op kunnen lijken, dat de schoonfamilie zich niet zo om Betsie en haar kinderen bekommerde. Terzelfdertijd echter was haar schoonzus Veronica Galema in bijna precies dezelfde situatie terechtgekomen. Zij was getrouwd met Sjoerd Aukes. Hun zaak in Leeuwarden liep mis en korte tijd later overleed Sjoerd. Veronica bleef, ook met acht kinderen, achter. Zij werd vooral door háár familie opgevangen.
Ook Hendrik was kort te voren weduwnaar geworden. Uit vele verhalen is mij duidelijk geworden dat hier vooral de familie van zijn overleden vrouw, de familie Hettinga in de bres sprong. Het vermoeden wordt zo steeds meer bevestig. dat bij grote gezinsproblemen vooral de kant van de moeder te hulp geschiedt.
Dirks zorgen om zijn zus Betsie en haar gezin werden nog groter, toen Betsie een jaar later plotseling in Kubaard overleed. Dirk werd nu voogd over de kinderen. Bewaard bleef een nauwkeurige beschrijving, die hij voor de notaris liet maken van het klein beetje huisraad, dat Betsie bezat en van de sieraden, die zij achterliet. Verder had Betsie alleen maar schulden aan haar ouders. Dirk moest nu natuurlijk een heleboel regelen voor de toekomst.

Van trouwen kwam er voorlopig niets. Enkele jaren boerde Dirk alleen met behulp van zijn jongste broer Mebius, die bij zijn ouders op It Heechhout in Bolsward woonde. Clasien en Ytje, dochters van Betsie hielpen Dirk met de huishouding. Fonger, de jongsste van de kinderen (mijn vader) ging vanuit Kubaard nog naar school. In die tijd moet het volgende zijn gebeurd. Kort voordat Mebius in 1901 trouwde brak er brand uit in de boerderij te Kubaard en het gedeelte van de veestapel dat voor Mebius was bestemd, die een boerderij op Oldeclooster van de Verwers had gehuurd en gepacht, zou zijn omgekomen als mijn tante Clasien niet de kracht had gehad om emmers en emmers water boven haar hoofd de knecht aan te reiken. Het kousje van de afgebrande kaars was smeulend uit zijn lantaarn in het losse hooi gevallen.
Veel bijzonderheden, zoals deze, vernam ik van Sieb, de tweede dochter van Dirk, toen nog wonende in Nijmegen, en van haar schoonzus Lena Ypma, weduwe van Siebs broer Ysbrand, te Franeker.

HUWELIJK
Dirk trouwde tenslotte op 11 april 1904 met Akke Ysbrands Galama, geboren op 6 juli 1879 te Blauwhuis op de Galama-boerderij Senserhuis. Akke was een dochter van Ysbrand Michiels Galama en Aaltje van der Wey. Haar vader was een volle neef van Ysbrand Jans Galema, de man van Betsie. De kinderen van Betsie waren van haar generatie en moesten nu eigenlijk tante tegen haar gaan zeggen. Jan de oudste van die kinderen was ruim drie jaar ouder dan zij. Akke was ook een jongere zus van Elisabeth Galama, met wie Mebius, Dirks jongste broer enkele jaren tevoren was getrouwd. Het eerste kind van Dirk en Akke, Aaltje, werd geboren op 13 februari 1906. Drie maanden later vierden Dirks ouders Frans en Siebrigje op It Heechhout in Bolsward hun gouden bruiloft. Bij die gelegenheid werd een meters hoog en breed schilderij vervaardigd van de boerderij van Kubaard. De schilder ervan is onbekend maar het schilderij is, opgerold, op de zolder van Kubaard bewaard gebleven, en een bewerkte afdruk ervan vormde de omslag van de eerste uitgave van deze kroniek, en eveneens van deze digitale uitgave.
Sieb, hun tweede dochter, hoorde vaak vertellen, dat haar vader en moeder in die tijd Zondags na de kerk steeds koffie gingen drinken bij Dirks ouders op It Heechhout, en dat haar vader regelmatig naar Bolsward moest in die tijd omdat er veel te bespreken viel. Er werd echter nooit verteld waarover het ging. Wij weten echter dat in 1907 broer Gerrit, arts in Elst vrij plotseling overleed, en zijn vrouw, tante Gesine met drie jongens achterbleef. We weten ook dat in 1907 De Grote Klaver door vader Frans werd verkocht. De kinderen van Betsie waren ook nog niet allemaaal op hun plaats. En de oudste broer Hendrik was in die tijd nog niet hertrouwd; hij woonde met de kinderen op de Tempel in Sandfirdenrijp. Er was dus genoeg te bepraten.
Ook later, wanneer er in de familie iemand in nood verkeerde, was Dirk bereid te helpen als dat kon.Toen Pietje op het Houtstek in Bolsward ernstig ziek was, zorgden Dirk en Mebius er voor dat er genoeg voorraad was. Zij zorgden er voor dat er een varken en worsten in de stal hingen. Ook liet Dirk zijn kinderen levensmiddelen brengen, wanneer er ergens gebrek was. Alleen, toen hij de boerderij van Kubaard helemaal op zijn naam had gekregen, door zijn broer Mebius en zijn zwager Gerrit op hun verzoek hun aandeel in de boerderij te betalen, moest zijn antwoord luiden op een vraag: “Mar omke syn ponge is leech.”

HET GEZIN
Aaltje werd geboren in 1906, Sieb in 1907, Frans in 1908, Regien in 1911 en Ysbrand in 1914. Alle kinderen gingen naar de lagere school in Kubaard, en niet meer naar de openbare school te Wommels, zoals hun vader. De school in Kubaard was christelijk maar zij was voor hen wel dichterbij,

omdat er een nieuwe weg was aangelegd die rechtstreeks naar het dorp liep. Pas, nadat de bus ging rijden, gingen de katholieke kinderen uit het dorp Kubaard naar de katholieke lagere school te Bolsward. De drie dochters Aaltje, Sieb en Regien zijn daarna zoals hun tantes op het pensionaat en de school van de zusters in Harlingen geweest. Maar men wilde meer voor hen en daarom gingen zij daarna nog enkele jaren naar de huishoudschool van de zusters in Denekamp. De oudste zoon Frans ging 5 jaar naar de Mulo in Oss. Hij wilde verder studeren maar omdat zijn vader Dirk hartpatient werd en kalmer aan ging doen, moest Frans thuis komen.Ysbrand ging 3 jaar naar de Mulo in Oss, en daarna 2 jaar naar de landbouwwinterschool in Didam.

DIRK EN AKKE
Uit de verhalen, die ik hoorde, zijn Dirk en Akke enigszins te typeren. Vaak wordt Dirk met zijn jongste broer Mebius vergeleken. Deze was druk, altijd in de weer en vertelde veel. Dirk was stil en leek meer, naar ik vermoed, op zijn oudste broer Hendrik. De broers kwamen alle met elkaar hierin overeen, dat zij enerzijds streng maar anderzijds steeds redelijk waren.
Ik herinner mij mijn oudoom Dirk persoon lijk uit de tijd dat ik als kind op Kubaard logeerde. Als je iets fout had gedaan, dan sprak hij zonder iets te zeggen duidelijke taal, zonder je te straffen en zonder er zelfs mee te dreigen.
Mgr. Constans (Frans) Kramer van Oldeclooster vertelde mij op hoge leeftijd, dat zijn oom Michiel Galama (een broer van Akke), bij de jonge neven meer in was dan oom Dirk, omdat hij grappen kon maken. Hij vond datzelfde ook, evenals zijn broer Ysbrand, van Dorus Ferwerda, de man van Klaske Kramer. Een van Dirks schoondochters vertelde daartegenover dat zij juist graag op Kubaard kwam. Zij vond haar aanstaande schoonvader rustig en, wat hij zei, was altijd raak. Zij was bang voor de zware stem van Mebius. Zij herinnert zich daarbij tevens de eerste kennismaking met Bauke van der Meer, de man van Apollonia Kramer, die opmerkte, toen hij haar zag: “De moeite niet waard!”, klein als zij was.
Een overeenkomst tussen vele leden van de familie Kramer, die nogal opgevallen moet zijn, was hierin gelegen, dat zij niet van karnemelk, van eieren en zelfs niet van kaas hielden: Sûpe – sûpenbrij – sûpengroattenbrij – sûpenmoalbrij – sûpenpotstrou werd door vele niet gegeten. In Brabant werd het bij ons thuis vroeger wel gegeten. Ik kan niet vertellen hoe het smaakt. Een reunie lijkt mij een goede gelegenheid om Friezen om ûtens, van buiten Friesland, met deze spijzen kennis te laten maken.
Ook Akke was stil, ofschoon zij een zus was van de grappenmakende oom Michiel. Zij leek zelfs somber, zij keek “zwart’, zoals een opmerking luidde. Maar dit kan een gevolg zijn geweest van de indruk, die de zwarte kleren, die zij altijd droeg, maakte.
Dirk is overleden op 2 maart 1941 op Kubaard tengevolge van een leverziekte. Hij wachtte op Aaltje, die uit het klooster moest komen, om te sterven. Akke overleed na een zwaar ziekbed tengevolge van kanker op 31 maart 1950 te Bolsward, waarheen zij na het overlijden van Dirk was verhuisd. Zij wachtte op haar kleindochter Aggie, dochter van Sieb, die haastig naar de Sneekerweg was gekomen, zoals deze vertelde.

DE BOERDERIJ
De boerderij van Kubaard mag men de familieboerderij noemen van de Kramer- familie. In 1880 was het no 92, in 1900 no 101, in 1910 no 112, en sinds 1959 is het Berkwerterleane 2. Na het overlijden van Frans Kramer in 1914 werd de boerderij aan Dirk als zittend boer toebedeeld. Dit wil zeggen dat hij het grootste aandeel in de boerderij kreeg. Mebius en Pietje, zijn jongste broer en zus kregen ook een aandeel. Dirk moest nogal wat “toehaken”, dit zijn bedragen ter restitutie voor het teveel ontvangene, aan broers en zussen betalen. Dit werd allemaal geregeld en verantwoord. Enige tijd later was Dirk in staat ook het aandeel van Mebius en Pietje over te nemen.

De boerderij had zijn vader Frans in 1877 in haar geheel in zijn bezit gekregen. In 1859 was zij helemaal opnieuw opgebouwd met een grote tuin voor het huis, zoals de foto toont. Deze tuin speelde een grote rol. Als boerderij, waar Dirk en al zijn broers en zussen opgegroeid zijn, werd zij de plaats voor hun samenkoms, nadat zij getrouwd waren.
De grote tuin was een ideale plaats voor de kinderen om te spelen.

De vele hoge bomen leenden zich uitstekend voor boompje wisselen en dat deden vooral de nichtjes graag. Sieb van Dirk noemde hen mij nog op: Mieke van het Houtstek, Regien van Kubaard, Nellie van Lutjelollum, Boukje van Oldeclooster en Truke van Burgwerd.
Gezelligheid, vermaak, moest thuis gevonden worden, vooral voor de kinderen, maar ook voor de groten. Alleen als er ijs lag in de winter, kon men zich snel een eind verplaatsen

Aanvankelijk had Dirk het plan om de boerderij te splitsen voor zijn beide zonen Frans en Ysbrand. Frans had eigenlijk geen boer willen worden maar moest thuis komen, omdat vader Dirk al het werk reeds over moest laten aan de arbeiders. Dirk wilde splitsing, om Ysbrand, die wel graag boer wilde worden, niet teleur te stellen. Maar toen Ysbrand verkering kreeg kon de splitsing van de baan. De moeder van zijn aanstaande vrouw Lena Ypma, weduwe Johanna Ypma-Bonekamp, bezat een boerderij in Achlum maar had alleen dochters. Zij was een bijzonder flinke vrouw en leidde zelf met behulp van arbeiders de boerderij maar zij was blij met een schoonzoon, die boer wilde worden.
Tegelijkertijd was haar broer in Gaastmeer op zoek naar een boer, omdat hij ziek was en geen kinderen had. Ysbrand kon kiezen, en koos Achlum.
Toen Frans trouwde werd alleen het woonhuis gesplitst. Dirk en Akke gingen voor wonen met hun dochter Sieb, die, al zeer jong weduwe geworden, met haar dochtertje Aggie bij hen was komen wonen. De splitsing van het woonhuis werd later weer ongedaan gemaakt. Aan de boerderij zelf heeft Dirk nooit iets veranderd.

Tenslotte zullen we nog zien, dat ook Regien met een boer trouwde. Van de negen kinderen van Frans en Siebrigje hebben vooral Hendrik en Dirk de belangstelling voor het boeren aan hun kinderen overgedragen. Daarna is ook in deze takken de belangstelling voor het boeren minder geworden. Op Kubaard werd slechts een van de zonen van Frans boer: Ysbrand. Wel trouwden meerdere van zijn dochters met een boer. Tijdens een gesprek met Ysbrand hem in het najaar 1997 naar aanleiding van het voorbereiden van deze kroniek kwamen we te spreken over een reunie.

Ysbrand vertelde mij dat hij voor de overdracht van de boerderij graag een reünie zou willen houden op Kubaard van alle nakomelingen van Frans Kramer en Siebrigje Brandsma: de eerste Kramer op Kubaard. Hij wist niet of daar belangstelling voor zou zijn. Ik heb hem gezegd, dat het niet zo moeilijk was om daar achter te komen. Binnen zeer korte tijd waren toen kleinkinderen van elk der vijf dochters en vier zonen van Frans en Siebrigje bij elkaar op Het Roode Koper te Leuvenum om daarover te praten, en in deze bijgewerkte uitgave van de kroniek kan ik zeggen dat op 5 september 1998 op Kubaard een zeer geslaagde reunie werd gehouden met een onverwacht grote opkomst van bijna 600 familieleden. Het geïllustreerde verslag dat hiervan werd gemaakt wordt indien mogelijk aan deze kroniek toegevoegd.

DE KINDEREN

AALTJE
Aaltje werd geboren te Kubaard op 13 februari 1906. Zij volgde opleidingen op het pensionaat en de school van de zusters te Harlingen en op de huishoudschool van de zusters te Denekamp. Zij deed haar intrede in de Congregatie van de zusters Franciscanessen te Denekamp op 20 augustus 1930. Frans bracht haar weg. Haar vader Dirk was toen al ziekelijk. Zij deed veel administratief werk en na haar professie op 27 april 1933 kreeg zij de zorg voor de administratie in het ziekenhuis te Enschede. Zij was achtereenvolgens overste te Lochem, te Enschede en te Acht. Ze was actief bij de bouw van tehuizen. In de familie werd zij wel bouwpastoor genoemd. Zij vierde haar gouden en diamanten kloosterjubilee. Sinds 1984 woonde zij in het rusthuis van de zusters te Denekamp. Zij was gedurende vele jaren ziek, en overleed te Denekamp op 12 augustus 1997, en is daar ook begraven.

SIEB
Sieb werd te Kubaard geboren op 10 augustus 1907. Na school te zijn gegaan te Harlingen en Denekamp en geholpen te hebben in de huishouding thuis trouwde zij op 3 juni 1931 met Niek Zeinstra te Peins. Niek was geboren op 27 maart 1896 te Peins. Hij was een broer van Yeb Zeinstra, die in 1921 trouwde met Siep, een dochter van Hendrik Kramer. In 1932 werd hun dochter Aggie geboren. Niek overleed al een jaar later op 25 april. Korte tijd later verliet Sieb met Aggie de boerderij te Peins en kwam terug bij haar ouders te Kubaard. Toen Frans in 1935 trouwde en het woonhuis werd gesplitst, bleef zij bij haar ouders op Kubaard. En na het overlijden van haar vader in 1941 gingen zij en Aggie met haar moeder mee naar Bolsward. Tot het einde toe heeft zij voor haar moeder gezorgd. Op heel veel plaatsen heeft Sieb tenlotte in de familie geholpen. Bij Joost Wolke en Beth Ferwerda te Bolsward: Beth was een nicht van haar, dochter van Klaske Kramer. Bij een neef van haar, Ysbrand Galama in de Zaanstreek, zoon van haar moeders broer Michiel Galama. Bij een nicht van haar te Meerssen, Siepie van der Werf, wier moeder Pietje een zus van Siebs vader Dirk was. Siepie was getrouwd met Harry van der Stegen. En bij bij haar zus Regien te Midlum.
Sieb hertrouwde met Johannes Dickhaut op 11 october 1958 te Nijmegen, geboren te Maastricht 23 december 1897 en overleden te Nijmegen op 1 juni 1980. In Augustus 1997 vierde zij groots haar 90ste verjaardag bij haar dochter Aggie en Mathieu te Roermond. Mathieu overleed kort daarna op 20 februari 1898. Sieb verhuisde korte tijd later naar Heerenveen en einde 1999 naar het appartementencomplex Het Heeghout in Bolsward, waar verschillende van haar oudere familieleden wonen. Het is de plek waar tot kort na WOII It Heechhout stond.
95 Jaar oud moest zij het plotseling overlijden van haar enig kind Aggie nog meemaken. op 11 december 2002. Zij zelf overleed bijna een jaar later op 7 november 2003. Aggie had een dochter en twee kleinkinderen.

FRANS
Frans werd te Kubaard geboren op 21 september 1908. Tot dat jaar is mijn vader, Fonger, de jongste zoon van zijn tante Betsie Kramer op de boerderij van Kubaard geweest; hij was toen 17 jaar. Frans was in Oss op kostschool en volgde daar Mulo A en B. Toen moest hij thuis komen op de boerderij, omdat zijn vader het niet alleen aan kon. Dat zal ongeveer in 1924 zijn geweest. Hij trouwde in 1935 met Janke Zeinstra. Zij was geboren te Almenum op 8 augustus 1909. Haar vader was boer te Witmarsum. Ofschoon hij eigenlijk geen boer had willen worden, en het ook nooit zo met hart en ziel is geweest als zijn broer Ysbrand, wordt hij toch een bekwame boer genoemd. Hij had uitsluitend stamboekvee maar hij ging er niet mee naar keuringen. Hij vertelde mij, toen ik een klein kind was dat de kalveren uit de boom vielen, hij wees mij de boom aan: achter links van de stal. Hij hield van een grapje. Frans vervulde verschillende bestuursfuncties.
Frans en Janke hadden 12 kinderen. Zij kregen alle kans om te studeren, de jongens iets meer dan de meisjes. Dat was toen zo. Van de jongens werd alleen Ysbrand boer, op Kubaard. Van de meisjes trouwden drie met een boer. De kinderen van Frans en Janke zijn: Durk en Anne 1936, Dominicus 1937, Akke 1939, Jan 1940, Ysbrand 1941, Griet 1942, Alie 1944, Truus 1945, Gerrit 1947, Joop 1948 (Brazilie) en Nico 1950. Op latere leeftijd zijn Frans en Janke naar Bolsward verhuisd. Janke overleed daar op 26 juli 1986, en Frans op 9 mei 1990.

REGIEN
Op 20 januari 1910 werd een meisje Regina geboren, dat na drie weken op 7 februari 1910 overleed. Zij werd begraven te Blauwhuis. Een klein steentje werd geplaatst op de zijkant van de grafsteen van grootvader en grootmoeder Galama-van der Wey. Moeder Akke sprak nooit over haar maar de gedachtenis aan deze kleine Regien werd door haar bewaard op een briefje voor in haar kerkboek. Een schoondochter hoorde voor het eerst over haar door in haar schoonmoeders kerkboek te bladeren.

Bijna twee jaar later werd op 15 november 1911in Kubaard opnieuw een meisje geboren, dat de naam Regien ontving. Na het pensionaat en de school van de zusters te Harlingen, bezocht zij, zoals haar oudere zussen, de huishoudschool bij de zusters te Denekamp. Zij zal ongetwijfeld ook in het huishouden op Kubaard geholpen hebben totdat zij trouwde, zij hielp daar ook bij het melken. Zij trouwde op 8 mei 1935 met Jozef Zeinstra, geboren op 29 september 1904 in Almenum. Jozef was een broer van Janke, met wie Frans trouwde. Regien en Frans trouwden op dezelfde dag. Terwijl de ene vrouw ging, kwam de andere vrouw op Kubaard. Regien en Jozef gingen boeren in Midlum. Van Jozef is bekend dat hij een heel goede boer was. Jozef en Regien hadden 7 kinderen: Agatha 1936, Dominicus 1938, Dirk 1941-2005, Anna 1943, Franciscus 1945, Jan 1950 en Siep 1954. Dirk nam de boerderij over. Jozef en Regien verhuisden toen naar Bolsward. Jozef overleed daar 30 juni 1976 en Regien op 20 september 1978.

YSBRAND
Ysbrand werd te Kubaard geboren op 1 october 1914. Hij was 3 jaar in Oss op de Mulo, en daarna gedurende twee winters op de landbouwwinterschool te Didam. Hij was daar in de kost bij drie dames. Hij behaalde goede cijfers en had er tevens veel plezier. De weekends benutte hij om overal rond te kijken, en hij hield dit later ook zijn kinderen voor. Op 21 februari 1938 trouwde Ysbrand met Lena Ypma, de oudste van de vier dochters van Jan Everts Ypma en Johanna Bonekamp. Zij werd geboren op 30 augustus 1914, op de Gouden Bodem in Heeg. Zij hadden elkaar op de kermis in Bolsward leren kennen. Ysbrand was met hart en ziel boer. Hij werkte met twee vaste arbeiders en een aantal losse arbeiders op de boerderij van zijn schoonmoeder te Achlum. Ysbrand en Lena waren aanvankelijk de enige katholieken in Achlum. Als ’s maandags ’s morgens door de arbeiders de zondagse preek besproken werd onstond er gemakkelijk onderling tussen de arbeiders onenigheid. Gesprekken over geloof werden daarom verboden. Veelvuldig nam Ysbrand deel aan veekeuringen. De kinderen gingen dan met de kalveren naar de keuring in Franeker. Van de verschillende bestuurs- functies vond Ysbrand de ruilverkaveling de mooiste. Hij was o.a. ook gemeenteraadslid van Franeker. Ysbrand en Leen hadden 9 kinderen. Dirk en Ido namen het bedrijf over Verder werd geen van de kinderen boer. Een van de dochters trouwde een boer. Alle kinderen kregen de kans om te studeren. De kinderen zijn: Joke 1938, Aggie 1941, Durk 1941, Aukje 1943, Jan 1945, Frans 1947, Thea 1949, Ido 1951, en Greet 1953. Ysbrand en Leen verhuisden naar Franeker. Ysbrand overleed daar op 6 april 1992.

 

Relaties met de familie Zeinstra
Zowel in de tak van Hendrik, als in die van Dirk en Klaske en Mebius Kramer komen we Zeinstra’s tegen.
De Zeinstra’s die wij in de kroniek tegenkomen stammen af van twee broers Sybolt en Hans Zeinstra en een achterneef van hen Dominicus.

Sybolt Zeinstra en Fietje Ypma
Drie van hun kinderen  Yeb, Niek en Jetske hadden een relatie met met een lid van de Kramerfamilie uit deze familiekroniek
Yeb Zeinstra trouwde met een dochter van Hendrik Frans Kramer, met Sieb Kramer. Zij hadden drie kinderen Siep, Truus en Henk. Zie hiervoor het hoofdstuk ‘Hendrik’.
Yeb’s broer Niek Zeinstra trouwde met een dochter van Dirk Kramer, met Sieb. Zij kregen een dochter Aggie. Kort daarna overleed Niek. Zie in dit hoofdstuk over ‘Dirk’.
Jetske Zeinstra trouwde met Nico van der Werf, die, weduwnaar, hertrouwde met de oudste dochter van Dorus Ferwerda en Klaske Frans Kramer, met Hiske Ferwerda. Zie hoofdstuk over ‘Klaske’.

Hans Zeinstra had uit zijn 1e huwelijk met Sijke Ennema een dochtertje Gerritje. Gerritje Zeinstra trouwde met Paulus Yeb Andela; zij waren de ouders van Giene Andela, vroeg weduwe van Hendrik Mebius Kramer. Weduwnaar geworden hertrouwde Hans met Reinske Ypma. Hun zoon Nico trouwde  met Aaltje Kramer,dochter van Mebius Frans Kramer. Zie hoofdstuk over ‘Mebius’.

Dominicus Zeinstra was getrouwd met Anna Jilders.
Drie van hun kinderen trouwden met een Kramer; Jozef, Janke en en Rein .
Jozef Zeinstra trouwde met Regien Dirk Kramer
Janke Zeinstra trouwde met Frans Dirk Kramer; zie voor Jozef en Janke hoofdstuk over ‘Dirk’.
Rein Zeinstra trouwde met Martha Frans Hendrik Kramer. Zie hoofdstuk over ‘Hendrik’.
Dochter Jetske van Rein en Martha (Jetske behoort tot de 5e generatie Frans Kramer en Siebrigje Brandsma) trouwde met Gerrit van der Werf, zoon van Henk, en kleinzoon van Gerrit van der Werf en Pietje Kramer (4e generatie Kramer). Zie hoofdstuk ‘Pietje”.
Gevolg van deze ‘verwikkeling’ was, dat man en vrouw allebei apart een uitnodiging kregen voor dezelfde Kramerreünie in 1898. ( een bewijs van degelijke administratie indertijd)

---

KRAMERKRONIEK 2005:
*U bevindt zich op ‘Dirk’*
Gebruik, Inhoud, Voorwoord, Indeling en Overzicht.
Gerrit Klazes Kramer en Hendrik Mebius Brandsma
Frans Kramer en Siebrigje Brandsma
Betsie, Hendrik, Apollonia, Johanna, Gerrit, Dirk, Klaske, Mebius, Pietje.
Register.

---